علم منطق
علم منطق از متن یونانی ترجمه شد که واضع این علم ارسطاطیوس یونانی است. این علم در میان مسلمین نفوذ و گسترش فوق العاده یافت و اضافاتی بر آن شد که نتیجه آن منطق الشفای بوعلی سیناست.
تعریف منطق: منطق قانون صحیح فکر کردن است (قواعد و قوانین منطقی مانند یک مقیاس و معیار سنجش است) یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به کار بردن آن، ذهن را از خطای در تفکر باز میدارد.
فایده منطق: قبل از هر چیز باید ابتدا از فکر یک تعریف داشته باشیم. تفکر سیر و حرکت ذهن از یک مطلوب مجهول به سوی یک سلسله مقدمات معلوم و حرکت از آن مقدمات معلوم به سوی آن مطلوب برای تبدیل آن به معلوم. بیان ساده تر آن اساساً عمل فکر کردن چیزی جز نظم دادن به معلومات و پایه قرار دادن آنها برای کشف یک امر جدید نیست.
فایده منطق این است که حرکت ذهن را در حین تفکر تحت کنترل خود قرار میدهد.
خطای ذهن: ذهن در هنگام تفکر ممکن است صحیح عمل کند و ممکن است دچار خطا گردد، دو مورد زیر ممکن است منشأ خطای ذهن باشد:
1- مقدمات پایه و مفروض خطا باشد یعنی طرز تفکر غلط باشد
2- نظم و شکلی که به مقدمات داده میشود اشتباه باشد یعنی شکل استدلال غلط باشد