شیر

منم شیر، سلطان جانوران،

سر دفتر خیل جنگ آوران

که تا مادرم در زمانه بزاد

بغرید و غریدنم یاد داد،

                                                نه نالیدنم.

بپا خاست، برخاستم در ز من،

ز جا جست، جستم چو او نیز من،

خرامید سنگین، به دنبال او

بیاموختم از وی احوال او،

                                                خرامان شدم.

برون کردم این جنگ فولاد را

که آماده ام روز بیداد را،

درخشید چشم غضبناک من

گواهی بداد از دل پاک من

                                                که تا من منم

به وحشت بر خصم ننهم قدم،

نیاید مرا پشت و کوپال، خم.

مرا مادر مهربان از خرد

چو میخواست بی باک با آورد

                                                ز خود دور ساخت.

رها کرد تا یکه تازی کنم

سرافرازم و سرفرازی کنم.


انسان در هر مرحله از زندگی نیاز به آزادی دارد، به آزادی درست نگاه کنیم و در موردش خوب فکر کنیم.

آزادی که به رهایی بی انجامد نه اینکه تو را از بندی رها و در بند دیگری اسیر سازد، آزاد بودن با نقش آزادی بازی کردن زمین تا آسمان فرق دارد مهم اندیشه و ذهن توست که جرقه رهایی در آنجا خرده باشد و تو خواهان آن باشی تا به آن برسی ...

این منیت ها، این خود بزرگ بینی ها و خود شیفتگی های مزمنی که ما گرفتارش هستیم همه و همه نشان دهنده ذهن اسیر ماست که در پی اش جسم را هم اسیر میسازد

رهایی عجب نعمتیست ...

 

شیر

شیر

 

 

شب آمد مرا وقت غریدن است

گه کار و هنگام گردیدن است.

به من تنگ کرده جهان جای را

از این بیشه کشم پای را

                                                حرام است خواب.

برآرم تن زردگون زین مغاک

بغرم بغریدنی هولناک

که ریزد ز هم کوهساران همه

بلرزد تن جویباران همه

                                                نگردند شاد.

نگویند تا شیر خوابیده است

دو چشم وی امشب نتابیده است

بترسیده است از خیال ستیز

نهاده ز هنگامه پا در گریز

                                                نهم پای پیش.


خشم الزاما نشان دهنده قدرت نیست، خشم نقابیست که ما ترسهایمان را در پس آن پنهان میکنیم که مبادا کسی با خود ما روبرو شود از ترسیدن و ترسو بودن خجالت میکشیم در صورتیکه ترس واکنش کاملا طبیعی است و ما آن را مایه خجالت و ناتوانی شخص میدانیم در صورتیکه خشم یک رفتار ناهنجار است و اگر در جای خود استفاده نشود غیر طبیعی هم جلوه میکند. پس وقتی هر چیز در جایگاه خود میتواند زیبایی خود را نشان دهد ما در پی چه هستیم از ایجاد این همه نا هنجاری ...؟؟؟

افسانه

              هان! به پیش آی از این دره ی تنگ

             که بهین خوابگاه شبان هاست،

             که کسی را نه راهی بر آن است،

             تا در اینجا که هر چیز تنهاست

                                                                بسرائیم دلتنگ با هم ...»

                                                                                               

                                                                                                دیماه 1301


پایان افسانه، واقعا نیما در 89 سال پیش چه دغدغه ها و افکار زیبایی داشته در آن همه خفقان و جهل این اشعار مانند نور بوده. روحش شاد

آغاز همه خیانت ها و بدی ها از خود انسان است، بهتر است اینطور بگویم که مبدأ همه خوبی ها و بدی ها در خود انسان هست، انسان رشد میکند و آزموده میشود و می آزماید اما در نهایت همه این هرج و مرج ها و همهمه ها انسان تنهاست از آغاز تا پایان تنهاست اما این دل مشغولی های گاه به گاه و این سرگرم افسونهای زودگذر شدن او را از خویش و تنهاییش غاف میسازد و در زمانی که باید با این تنهایی انس داشته باشد از آن وحشت میکند و به تلخی تن به مرگ میدهد و اینطور میشود که مرگ در نظر آدمیان چهره ای منفور و زشت دارد

چرا این چنین است؟ و چرا این چنین میکنیم؟

افسانه

              می سپارم به تو، عشق و دل را

                                                                که تو خود را به من واگذاری.

             ای دروغ! ای غم! ای نیک و بد، تو!

              چه کست گفت از این جای برخیز؟

              چه کست گفت زین ره به یکسو،

              همچو گل بر سر شاخه آویز،

                                                                همچو مهتاب در صحنه ی باغ

              ای دل عاشقان! ای فسانه!

              ای زده نقش ها بر زمانه!

              ای که از چنگ خود باز کردی

              نغمه های همه جاودانه،

                                                                بوسه، بوسه، لب عاشقان را.

              در پس ابرهایم نهان دار،

              تا صدای مرا جز فرشته

              نشوند ایچ در آسمان ها،

              کس نخواند ز من این نوشته

                                                                جز به دل عاشق بیقراری.

              اشک من ریز بر گونه ی او.

              ناله ام در دل وی بیا کن.

              روح گمنامم آنجا فرود آر

               که بر آید از آنجای شیون،

                                                                آتش آشفته خیزد ز دل ها.


 اگر ما انسان ها به جای شعار آزادی و رهایی سر دادن واقعا خود را از این قیدها دست و پا گیر زندگی روزمره رها میکردیم قطعا زندگی روی زیبایش را نیز به ما نشان میداد و دیگر اینقدر کلیشه ای از زندگی سخن نمیگفتیم و از آن تصویری در دور دست ها نمی ساختیم. خوب این اگر ها میتوانند به واقعیت تبدیل شوند البته به صرف خواستن ما و این خواستن هم بسیار مهم است اینکه تو چگونه بخواهی و پشت خواستنت چه فکری نهفته باشد نیز مهم است.

اما از اینها که بگذریم به خود رهایی میرسیم و در رهایی هیچ همه چیز است، در رهایی تو در خلاء هستی، در بی ذهنی به سر میبری این تو را با خویشتن خویشت روبرو میسازد و چیزی است که ما در تمام زندگی به دبنال یافتن آن هستیم که با خود و خدای خود روبرو شویم و به او برسیم و با او یکی شویم و از این من و ما ها رها شویم و هزارن قید دیگر در آنجا زندگی دیگر برایت معنی ندارد تو با چیزهایی فراتر از آن روبرو هستی...

رها شو ...

افسانه

 افسانه: «چون تو از درد خاموش.

             بگذرانم ز چشم آنچه بینم.»

عاشق: «تا بیابی دلی را همه جوش.»

افسانه:                                                  «دردش افتاده اندر رگ و پوست ...

             عاشقا! با همه این سخن ها

              به محک آمدت تکه ی زر.

              چه خوشی؟ چه زیانی، چه مقصود؟

              گردد این شاخه یک روز بی بر

                                                                لیک سیراب از این جوی اکنون.

              یک حقیقت فقط هست برجا:

              آنچنانی که بایست، بودن!

              یک فریب است ره جسته هرجا:

              چشم ها بسته، پابست بودن!

                                                                ما چنانیم لیکن، که هستیم.»

عاشق: «آه افسانه! حرفی ست این راست.

              گر فریبی ز ما خاست، مائیم.

              روزگاری اگر فرصتی ماند

              بیش از این با هم اندر صفائیم،

                                                                همدل و همزبان و همآهنگ.

              تو دروغی، دروغی دلاویز

              تو غمی، یک غم سخت زیبا.

               بی بها مانده عشق و دل من،


رضایت از خویشتن در زبان و به کلام بسیار یاده مینماید اما در عمل سخت است و به تلاش و پشتکار نیاز دارد. بسیار از ما در ظاهر میگوییم از خویشتن راضی هستیم اما در رفتار مدام خود را پس میزنیم و خودر ا تحقیر و بی ارزش میکنیم.

پذیرش خویشتن همانگونه که هست با تمام قوت و ضعفش شیرین هم هست آسوده میشوی چون دیگری نقشی نیست که بازی کن تو خود خودت هستی و از این خود بودن لذت میبری و دیگر نه فرار معنی میدهد نه پس زدن

اما وای به زمانی که نخواهی خود را قبول کنی دیگر هزاران ترفند و حیله است که بکار میگیری که در نظر خودت و دیگران خوش جلوه کنی

چقدر رنج و درد متحمل میشوی از سر همین نقش ها و بازی ها برای چه؟؟؟

افسانه

             بلبل بینوا زی تو آید.

             عاشق مبتلا زی تو آید.

             طینت تو همه ماجرائی ست،

             طالب ماجرا زی تو آید.

                                                                تو، تسلی ده عاشقانی!»

عاشق: «ای فسانه! مرا آرزو نیست

              که بچینندم و دوست دارند ...

              زاده ی کوهم، آورده ی ابر،

              به که بر سبزه ام وا گذارند

                                                                با بهاری که هستم در آغوش.

              کس نخواهم زند بر دلم دست،

              که دلم آشیان دلی هست.

              زاشیانم اگر حاصلی نیست،

              من بر آنم کز آن حاصلی هست،

                                                                به فریب و خیالی منم خوش.»

افسانه: «عاشق! ز هر فریبنده کان هست،

              یک فریب دلاویزتر، من!

              کهنه خواهد شدن آنچه خیزد،

              یک دروغ کهن خیزتر، من!

                                                                رانده ی عاقلان، خوانده ی تو،

                          کرده در خلوت کوه منزل.»

عاشق: «همچو من.»


عاشق با عشقش دل خوش است و با او زندگی میکند حتی با یادش حتی با نگاهش با هر چه که از عشق باشد عاشق به آن دل خوش میکند تا به وصلش برسد که حتی اگر نرسد باز برای او هیچ چیز جز عشق معنا ندارد...

همه چیز عاشق معشوق اوست و جز او چیزی طلب نمیکند صیرورت عاشق به عاشقی اوست اگر عشق نباشد عاشق دیگر عاشق نیست

پس انسان باید انگیزه داشته باشد تا نسبت به آن شوقی در وجودش شکل گیرد انسان بدون شوق رسیدن یعنی انسان بدون امید و انسان بدون اینها یعنی مرده یعنی هیچ

شوق – امید- طلب- اینجا رسیدن و نرسیدن معنا ندارد مهم راه است

افسانه

             شادی آورده، با هم توانیم

             نقش دیگر بر این داستان بست.

                                                                (زشت و زیبا، نشانی که از ماست.)

              تو مرا خواهی و من ترا نیز،

              این چه کبر و چه شوخی و نازی ست؟

              به دو پا رانی، از دست خوانی،

              با من آیا ترا قصد بازی است؟

                                                                تو مرا سر به سر می گذاری؟

              ای گل نوشکفته! اگر چند

              زود گشتی زبون و فسرده،

              از وفور جوانی چنینی

              هر چه کان زنده تر، زود مرده.

                                                                با چنین زنده من کار دارم.

              می زدم من در این کهنه گیتی

              بر دل زندگان دائماً! دست.

              در از این باغ اکنون گشادند

              که در از خارزاران بسی بست.

                                                                شد بهار تو با تو پدیدار.

              نو گل من! گلی، گرچه پنهان

              در بن شاخه ی خارزاری.

              عاشق تو، ترا بازیابد

              سازد از عشق تو بیقراری؛

                                                                هر پرنده، ترا آشنا نیست.


کاش میدانستیم که چه اثری بر یکدیگر میگذاریم، این ربطی به خواسته یا ناخواسته بودن این امر ندارد چون در هر دو صورت ما بر یگدیگر و بر اتفاقات اطرافمان اثر میگذاریم و یکدیگر نیز اثر میگیریم. اگر اثر این انرژی ها نادیده گرفته شود همین وقایعی را که در حال حاضر در جوامع اتفاق می افتد را شاهد هستیم البته تضمینی هم وجود ندارد که اگر اثر آن را هم نادیده نمی گرفتیم روزگاری بهتر از این را شاهد بودیم باید به قبل تر از اینها فکر کرد به وقتی که تصمیم میگیرم و انتخاب میکنیم که کاری را انجام دهیم حتی اگر یک لبخند باشد شاید بگویی کسی که اینقدر جزئی دقت میکند به امور، دچار وسواس میشود و یا اصلا عقلانی نیست بله همینطور است ولی من میگویم اگر به مرور عملکردها و رفتارهایمان را زیر نظر داشته باشیم و در پی رفع نواقص خود باشیم اوضاع به مراتب بهتر خواهد شد و این دقت ها و مشغول بودن به درون خویش در خلوت انسان را متحول میکند و این تغییرات کوچک تغییرات بسیار بزرگی را در پی خواهد داشت. آنوقت ...

نیما بسیار شیرین و گاهی بسیار عمیق سخن میگوید به همین خاطر نمیتوان به سادگی از آن عبور کرد با جملاتی بسیار ساده حرف های با عظمتی را بیان میکند به همین دلیل نباید تنها دل به ظواهر و سطح بست باید پایین رفت...

افسانه

             ای فسانه! رها کن در اشکم

             کاتشی شعله زد جان من سوخت.

             گریه را اختیاری نمانده ست،

             من چه سازم؟ جز اینم نیاموخت

                                                                هرزه گردی دل، نغمه روح.»

افسانه: «عاشق! اینها سخن های تو بود؟

              حرف بسیارها می توان زد!

              می توان چون یکی تکه ی دود

              نقش تردید در آسمان زد،

                                                                می توان چون شبی ماند خاموش.

              می توان چون غلامان، به طاعت

              شنوا بود و فرمانبر، اما

              عشق هر لحظه پرواز جوید،

              عقل هر روز بیند معما،

                                                                و آدمیزاده در این کشاکش.

              لیک یک نکته هست و نه جز این:

              ما شریک همیم اندر این کار.

              صد اگر نقش از دل برآید،

              سایه آنگونه افتد به دیوار

                                                                که ببینند و جویند مردم.

              خیز اینک دراین ره، که ما را

              خبر از رفتگان نیست در دست.


 اگر اندکی صبور باشیم بر احوالات درونی و بیرونیمان میتوانیم از ثمرات آن لذت ببریم. الزام بر این نیست که همیشه نتیجه و ثمرات خوشایند ما باشد مهم اینست که با ما جور باشد نه اینکه به مزاج ما خوش بیاید.

ولی همیشه عکس این موضوع است و ما صبر نداریم و به قول خودمان نمیخواهیم زمان را از دست بدهیم خودم خنده ام میگیرد وقتی می نویسم در صورتی که عکس ان عمل میکنم . ما نه تنها زمان را از دست میدهیم بلکه مجال درست فکر کردن و عمل کردن را هم از خود میگیریم و به جای لذت به خودمان رنج هدیه میدهیم و همه چیز را در نهایت به اطرافیان و زمانه و خلاصه هزار و یک چیز دیگر نسبت میدهیم. ما از خودمان دوریم و از دیگران دورتر

همه چیز در ظاهر بسیار زیبا و فریبنده است اما حقیقت چیز دیگریست. ما با بی صبری و بی خردی هایمان خود را محروم میسازیم و آن را به شانس و خدا و سرنوشت حوال میدهیم. اینها هم در نوع خود دردی است ...

در اصل با این روش فرصت های ما سوخت میشود و لذت ها رنگ میبازد چون دیگر رها نیستیم اسیری هستیم در چنگال خویشتن

افسانه

             بی خبر، در لباس فسانه

                                                                خویشتن را فریبی همی داد.

              خنده زد عقل زیرک بر این حرف

              کز پی این جهان هم جهانی ست.

              آدمی، زاده ی خاک ناچیز،

              بسته ی عشق های نهانی ست،

                                                                عشوه ی زندگانی است این حرف.

              بار رنجی به سربار صد رنج،

-          خواهی از نکته ای بشنوی راست-

              محو شد جسم رنجور زاری،

              ماند از او زبانی که گویاست

                                                                تا دهد شرح عشق دگرسان.

              حافظا! این چه کید و دروغیست

              کز زبان می و جام و ساقی ست؟

              نالی ار تا ابد، باورم نیست

              که بر آن عشق بازی که باقی ست.

                                                                من بر آن عاشقم که رونده است!

              در شگفتم! من و تو که هستیم؟

              وز کدامین خم کهنه مستیم؟

             ای بسا قیدها که شکستیم،

             باز از قید وهی نرستیم،

                                                                                                                                                                                                                 بی خبر خنده زن، بیهده نال.


آدمی زندگی میکند لذت میبرد رنج میکشد تا پاسخ سوال های و نیازهای خود را بیابد حال این سوال ها سطحی باشد و خواه عمیق

این سوال ها همان خواسته های او هستند که بسیار سطحی و دم دستی و گاهی آن نیاز ها و خواسته های عمیق و درونی انسان که او را به کمالش میرساند و راه سعادت را در پی آن در پیش میگیرد

پس میبینی تقریبا همه چیز به خود تو باز میگردد و تو نقس اصیل و موثری در زندگی و سرنوشت خویش داری

اگر خوب ببینی می فهمی که همه چیز بازخورد تصمیم ها و انتخاب های توست و اینکه ما ناخواسته زندگیمان به هم پیوسته است و از یکدیگر اثر میگیریم و بر هم اثر می گذاریم پس ناخودآگاه ما با هم چه میکنیم؟؟؟

افسانه

             من بسی دیده ام صبح روشن،

             گل به لبخند و جنگل سترده.

             بس شبان اندر او ماه غمگین،

   کاروان را جرس ها فسرده،

                                                                پای من خسته، اندر بیابان

              دیده ام روی بیمار ناکان

              با چراغی که خاموش می شد،

              چون یکی داغ دل دیده محراب

              ناله ای را نهان گوش می شد.

                                                                شکل دیوار، سنگین و خاموش.

              درهم افتاد دندانه ی کوه.

              سیل برداشت ناگاه فریاد.

              فاخته کرد گم آشیانه

              ماند توکا به ویرانه آباد،

                                                                رفت از یادش اندیشه ی جفت ...

              که تواند مرا دوست دارد

              وندر آن بهره ی خود نجوید؟

              هر کس از بهر خود در تکاپوست،

              کس نچیند گلی که نبوید.

                                                                عشق بی حظّ و حاصل، خیالی ست!

              آنکه پشمینه پوشید دیری،

              نغمه ها زد همه جاودانه؛

             عاشق زندگانیّ خود بود        


 پر مسلم است که وقتی میفهمی داری چه میکنی دیگر آن کار را نمیکنی یعنی اندیشه آن کار را انجام میدهی نه خودش را عشق هم همین است عاشق نمیداند که عاشقی میکند و در حال فناست اگر بداند که عاشق است که دیگر پا به این وادی نمیگذارد و دیگر برای معشوقش از خود نمیگذرد و فنا نمیشود لذتش هم در انجامش است نه در فهمش.

اگر همه چیز در ذهن باشد و تو با رویا کار کنی وقتی در عالم بیرون با واقعیات روبرو میشوی دچار بهت و تناقض میشوی و همه چیز رنگ و بوی خودش را برایت از دست میدهد و وقتی هم که تماما با واقعیات سر و کار داری دیگر نمیتوانی رویا پردازی کنی و این کار در نظرت عبس و بیهوده جلوه میکند باید در زندگی تلفیقی از واقعیات و ذهنیات داشت تا بتوان به تعادل رسید و لذت برد

مدام میگویم لذت، بله لذت از ضروریات است و از مفاهیمی است که به اشتباه در زندگیمان تعریف شده و در جای خودش قرار نگرفته است مانند بسیاری از معانی و مفاهیم دیگر به همین دلیل شکل ناهنجاری به خود گرفته و گاه مطلوب و گاه دست نیافتنی است

همه چیز به خود تو بستگی دارد ...

 

پ.ن: من به معنی مستقیم و استعاری اشعار نیما کاری ندارم ، صرفا نظرات و برداشت های شخصی خودم را مینویسم

افسانه

             عشق، هذیان بیماری ای بود،

   یا خمار میی ناب بوده.

                                                                همرها! این چه هنگامه ای بود؟

              بر سر ساحل خلوتی، ما

              می دویدیم و خوشحال بودیم.

              با نفس های صبحی طربناک

              نغمه های طرب می سرودیم.

                                                                نه غم روزگار جدایی.

              کوچ می کرد با ما قبیله.

              ما، شماله به کف، در بر هم.

              کوه ها، پهلوانان خودسر،

              سر برافراشته روی درهم

                                                                کله ی ما، همه رفته از پیش.

              تا دم صبح می سوخت آتش.

              باد، فرسوده می رفت و می خواند.

              مثل اینکه، در آن دره ی تنگ،

              عده ای رفته، یک عده می ماند.

                                                                زیر دیوار از سرو شمشاد.

              آه، افسانه! در من بهشتی است.

              همچو ویرانه ای در بر من؛

             آبش از چشمه ی چشم غمناک،

             خاکش، از مشت خاکستر من،

                                                                تا نبینی به صورت خموشم.


وقتی انسانی که در طول زندگی اش مسئولیت پذیری و روش انتخاب درست را بر اساس شرایط زندگی و اجتماع و ... نیاموخته و حتی زحمت یادگیری آن را نیز به خود نداده زمانیکه مسیری را می رود با وجود اینکه انتخاب خودش بوده در طول مسیر جا میزند و از ادامه مسیر سر باز میزند و احساس شکست و پشیمانی میکند و خلاصه هر چه احساس منفی است به سراغش می آید و خود را انسان بدبختی میداند و گاه نیز احساس قربانی بودن دارد و نمونه آن را در شعر نیما میتوان دید: عشق، هذیان بیماری ای بود. تا قبل از این عشق موهبت بود و با تمام دردها تنها عشق بود که زندگی را پایدار نگه داشته بود و حالا که شرایط سخت تر شده و حرفی از وصل نیست  و هر چه هست هجران است و کرشمه معشوق و ... عشق هذیان بیماری شده و به پایین تر سطح نزول پیدا کرده و جز توهمات محسوب میشود

بله عشق برای اهلش جلوه گری میکند و در هر شرایطی زیباست ولی برای کسی که عاشق بودن را نیاموخته و با هر پس زدن معشوق، سرد و ناامید میشود مسلما چیزی جو هذیان نخواهد بود. عشق با آگاهی سنخیت ندارد ...

کاش قبل از انتخاب به ظرفیت و خواسته های عمیق درونیمان بیشتر توجه کنیم و از خود بپرسیم ... ؟؟؟

افسانه

افسانه: «هر پرنده به کنجی فسرده،

             شب دل عاشقی مست خورده.»...

عاشق: «خسته این خامدان، ای فسانه!

   چشم­ها بسته، خوابش ببرده.

                                                                با خیال دگر رفته از هوش ...

              بگذر از من، رها کن دلم را

              که بسی خواب آشفته دیده است.

              عاشق و عشق و معشوق و عالم،

              آنچه دیده، همه خفته دیده است.

                                                                عاشقم، خفته­ام، غافلم من!

              گل، به جامه درون پُر زِ ناز است.

              بلبل شیفته، چاره­ساز است.

              رخ نتابیده، ناکام پژمرد.

              بازگو! این چه غوغا، چه راز است؟

                                                                یک دَم و این همه کشمکش­ها!

              واگذاری ای فسانه! که پُرسم

              زین ستاره هزاران حکایت

              که: چگونه شکفت آن گل سرخ؟

              چه شد؟ اکنون چه دارد شکایت؟

                                                                وز دَمِ بادها، چون بپژمرد؟

              آنچه من دیده­ام خواب بوده،

              نقش یا بر رخ آب بوده.


عاشق از آن جهت غافل و خفته است که این حالت را نسبت به درون و احوالات خویش دارد نه اینکه عاشق را غافل دانند چه بسا که عاشق ره مراتبی از آگاهی و عرفان میرسد که انسان عادی نمیرسد.

ولی عشق سر پر شور میخواهد حتی فکرش هم در جان انسان ولوله ایجاد میکند پس چنین انرژی قطعا انسان را به تعادل نمیرساند حتی انسان را از لطافت هم دور میکند ولی وقتی اهل حب و محبت باشی ناخواسته لطیف میشوی مهربان میشوی و محبت یکی از راه هایی است که انسان را به تعادل میرساند و کامش را شیرین میکند و روح و جانش را آرام...

و نیما چه زیبا بیان کرده که: آنچه من دیده­ام خواب بوده، نقش یا بر رخ آب بوده.

عاشق در خواب است یا در رویا وصل به سر میبرد و یا در غم هجر

افسانه

   که بدین ­ها نیرزد جهانی.

                                                                که زبون دل خود شوی تو.»

عاشق: «لیک افسوس! چون مارم این درد

   می­ گزد بندِ هر بندِ جان را.

              پیچم از درد بر خود چو ماران،

              تنگ کرده به تن استخوان را.

                                                                چون فریبم در این حال کان هست؟

              قلب من نامه ­ی آسمان ­هاست.

              مدفن آرزوها و جان ­هاست.

              ظاهرش خنده­ های زمانه،

              باطن آن سرشک نهان­ هاست.

                                                                چون رها دارمش؟ چون گریزم؟

              همرها! بازآمد سیاهی،

              کی ­بَرندم به خواهی نخواهی.

              می ­درخشد ستاره بدانسان

              که یکی شعله و ر در تباهی.

                                                                می­ کشد باد، محکم غریوی.

              زیر آن تپه­ ها که نهان است،

              حالیا روبَه آوازه­ خوان است.

              کوه و جنگل بدان مانَد اینجا،

              که نمایشگه روبهان است.

                                                                هر پرنده به یک شاخه در خواب.»


یکپارچگی نیاز به تلاش دارد و موهبتیست که به سادگی به دست نمی آید، نیاز به تمرکز و توجه دارد و اینکه تو از بودن خودت لذت ببری و خودت رو دوست داشته باشی و با خویشتن مهربان باشی. زمانیکه این ارکان را داشته باشی میتوانی به یکپارچگی برسی میتوانی درون و بیرونی یگانه داشته باشی آنوقت حرف تو با عملت یکی میشود و تو در آرامشی این کیمیاگریست این به گوهر وجود خویش رسیدن است این عین معجزه ایست که هر کس در زندگی خویش به دست خویش ایجاد میکند ...

افسانه

   من به بازار کالا فروشان

   داده­ام هر چه را، در برابر

                                                                شادی روز گمگشته­ای را ...

              ای دریغا! دریغا! دریغا!

   که همه فصل­ها هست تیره،

              از گذشته چو یاد آورم من،

              چشم بیند، ولی خیره خیره،

                                                                پر ز حیرانی و ناگواری.

              ناشناسی دلم برد و گم شد،

              من پی دل کنون بی­قرارم.

              لیکن از مستی باده­ی دوش،

              می­روم سرگران و خمارم.

                                                                جرعه­ای بایدم، تا رَهم من».

افسانه: «کو ز نو قطره­ای چند ریزی؟

              بینوا عاشقا!».

عاشق: «گر نریزم

              دل چگونه تواند رَهیدن؟

              چون توانم که دلشاد خیزم

                                                                بنگرم بر بساط بهاران.»

افسانه: «حالیا تو بیا و رها کن

              اول و آخر زندگانی.

              وز گذشته میاور دگر یاد


وقتی هنوز در یاد گذشته و حسرت دیروز به سر میبری و مدام با انتخاب هایت و هدفی که داری دست به گریبانی تو زندگی نمیکنی بلکه در جهنمی که برای خود ساخته ای عذاب میکشی و دچار اختلال هستی.

اگر در حال زندگی میکنی به گذشته با تمام خوبی ها و بدی هایش چه کار داری گذشته مربوط به همان زمان است و ربطی به امروز تو ندارد و اگر زندگی و حرکت را دوست داری پس به راهت ادامه بده و اگر به جایی رسیدی که میتوانی در زندگی برای خودت تصمیم بگیری و قدرت انتخاب داری پس دیگر حسرت و گلایه از این و آن معنی نمیدهد.

عاشق عشق می ورزد نه میزان عشقشق را مدام می سنجد نه اینکه معشوق چه میکند اون نمیداند که عاشق است تنها عاشقی میکند یعنی از بس که عاشق است عاشق بودن جزئی از او شده و برایش مثل پلک زدن طبیعی است پس وقتی دائم داری میزان عشقت را می سنجی و رفتارها خود و معشوقت را زیر نظر داری تو عاشق نیستی بیماری

افسانه

   دور گردان گذشته ز خاطر.

   روی دامان این کوه، بنگر

   برّه­ ها سفید و سیه را،

   نغمه­ ها زنگ­ها را، که یکسر

                                                                چون دل عاشق، آواز خوان­اند.

              بر سر سبزه ­ی «بیشل»، اینک

   نازنینی است خندان نشسته،

              از همه رنگ، گل­های کوچک

              گرد آورده و دسته بسته

                                                                تا کند هدیه­ ی عشقبازان.

              همّتی کن که دزدیده، او را

              هر دمی جانب تو نگاهی است.

              عاشقا! گر سیه دوست داری،

              اینک او را دو چشم سیاهی است

                                                                که ز غوغای دل قصه­ گوی است.»

عاشق: «رو، فسانه! که اینها فریب است.

              دل ز وصل و خوشی بی­نصیب است.

              دیدن و سوزش و شادمانی

              چه خیالی و وهمی عجیب است!

                                                                بی خبر شاد و بینا فسرده است!

              خنده ­ای ناشکفت از گل من،

              که ز باران زَهری نشد تر.


عاشق که در پی رنگ و ظواهر نیست عاشق تنها عاشقی میکند و بس و از قیدها رهاست او جز معشوق چیزی را درک نمیکند و حتی اگر به وصل او هم نرسد گله ای ندارد و رهایی معشوق از وصل خویش برایش خوشتر است.

این پندیست که در همه امور و شعون زندگی کاربردی است اگر در پی ظواهر باشیم اصل را گم میکنیم و اگر هم دائم در پی اصل باشیم از هدف دور میشویم افراط انسان را به قهقرا میبرد و تعادل زندگی را چون شهد شیرین میسازد هرچند انسان متعادل در پی تلخی و شیرینی زندگی نیست او زندگی میکند و همه اینها را در طی زندگی تجربه میکند...

افسانه

گل به صحرا درآمد چو آتش،

   رود تیره چو توفان خروشید،

                                                                دشت از گل شده هفت رنگه.

              آن پرنده پی لانه­ سازی

   بر سرِ شاخه­ ها می­سراید،

              خار و خاشاک دارد به منقار،

              شاخه­ ی سبز هر لحظه ­زاید

                                                                بچّگانی همه خُرد و زیبا.»

عاشق: «در «سریها» به راه «ورازون»

              گرگ، دزدیده سر می­نماید.»

افسانه: «عاشق! اینها چه حرفی است؟ اکنون

              گرگ- کاو دیری آنجا نپاید-

                                                                از بهار است آنگونه رقصان.

              آفتاب طلایی بتابید

              بر سر ژاله­ ی صبحگاهی.

              ژاله­ ها دانه دانه درخشند

              همچو الماس و در اب، ماهی

                                                                بر سر موج­ها زد معلّق.

              تو هم- ای بینوا!- شاد بخرام

              که زِ هر سو نشاطِ بهار است،

              که به هر جا زمانه به رقص است،

              تا به کی دیده­ ات اشکبار است؟

                                                                بوسه­ ای زن، که دوران رونده است.


 اگر اعتقاد بر گذر زمان است پس باید هر لحظه جاری بود و زندگی کرد و در پی رنگ فصل ها و تغییر آب و هوا نبود بلکه دگرگونی در درون تو باشد بهار در درون تو باشد. همه زیبایی ها وقتی درونی باشد جلوه و نماد بیرونی برای تو دیرگ معنی ندارد تو در هر حال و احوالی شاد هستی و این شادی به معنی این نیست که دائم در حال لبخند زدن و خندیدن باشی بلکه اینقدر درونی است که همه سلول های تو در حال لبخند زدن هستن و این شادمانی درون توست چه روزگار به کامت باشد چه نباشد

افسانه

   آنچه بگذشت چون چشمه­ی نوش

   بود روزی بدانگونه کامروز.

   نکته اینست، دریاب فرصت،

   گنج در خانه، دل رنج­اندوز

                                                                از چه؟- آیا چمن دلربا نیست؟

              آن زمانی که اَمرود وحشی

              سایه افکنده بر سنگ،

              کاکُلی­ها در آن جنگل دور

              می­سرایند با هم هماهنگ

                                                                گه یکی زان میان است خوانا.

              شکوه­ها را بنه، خیز و بنگر

              که چگونه زمستان سرآمد.

              جنگل و کوه در رستخیز است،

              عالم از تیره­روئی درآمد

                                                                چهره بگشاد و چون برق خندید.

              توده­ی برف از هم شکافید

              قلّه­ی کوه شد یکسر ابلق.

              مرد چوپان درآمد ز دخمه

              خنده زد شادمان و موفق

                                                                که دگر وقت سبزه­چرانی است.

              عاشقا! خیز کامد بهاران

              چشمه­ی کوچک از کوه جوشید،


زمان میگذرد خیلی سریعتر از انچه که ما فکرش را بکنیم و فرصت ها هم همینطور، این ماییم که تصمیم میگیریم که کی به فرصت هامون نگاه کنیم و از اونها استفاده کنیم و گذر زمان رو درک کنیم و ارزش اون رو بفهمیم.

فصل ها نماد بیرونی دگرگونی و تغییر است و تمام این تغییرات و دگرگونی ها میتواند درونی باشد پس بهار و زمستان میتواند در درون تو باشد و تو از فصلی دیگر به فصلی دیگر بروی و نو شوی  

علم منطق

یکی از علومی که از جهان خارج وارد حوزه فرهنگ اسلامی شد و پذیرش عمومی یافت و حیت به عنوان مقدمه­ای بر علوم دینی قرار گرفت علم منطق است.

علم منطق از متن یونانی ترجمه شد که واضع این علم ارسطاطیوس یونانی است. این علم در میان مسلمین نفوذ و گسترش فوق العاده یافت و اضافاتی بر آن شد که نتیجه آن منطق الشفای بوعلی سیناست.

تعریف منطق: منطق قانون صحیح فکر کردن است (قواعد و قوانین منطقی مانند یک مقیاس و معیار سنجش است) یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به کار بردن آن، ذهن را از خطای در تفکر باز میدارد.

فایده منطق: قبل از هر چیز باید ابتدا از فکر یک تعریف داشته باشیم. تفکر سیر و حرکت ذهن از یک مطلوب مجهول به سوی یک سلسله مقدمات معلوم و حرکت از آن مقدمات معلوم به سوی آن مطلوب برای تبدیل آن به معلوم. بیان ساده تر آن اساساً عمل فکر کردن چیزی جز نظم دادن به معلومات و پایه قرار دادن آنها برای کشف یک امر جدید نیست.

فایده منطق این است که حرکت ذهن را در حین تفکر تحت کنترل خود قرار میدهد.

خطای ذهن: ذهن در هنگام تفکر ممکن است صحیح عمل کند و ممکن است دچار خطا گردد، دو مورد زیر ممکن است منشأ خطای ذهن باشد:

1-       مقدمات پایه و مفروض خطا باشد یعنی طرز تفکر غلط باشد

2-       نظم و شکلی که به مقدمات داده میشود اشتباه باشد یعنی شکل استدلال غلط باشد

افسانه

   آشنایی به ویرانه­ی دل.»

عاشق:                                                   « آری افسانه! یک جغد غمناک.

              هر دم از امشب، از آنان که بودند

   یاد می­آورد جغدِ باطل،

              ایستاده است، اِستاده گویی

              آن نگارین به ویران «ناتل»

                                                                دست بر دست و با چشم نمناک.»

افسانه: «آمده از مزار مقدس

              عاشقا! راه درمان بجوید.»

عاشق: «آمده بازبانی که دارد

              قصه­ی رفتگان را بگوید.

                                                                زندگان را بیابد در این غم.»

افسانه: «آمده تا به دست آورد باز،

              عاشق! آن را که بر جا نهاده است.

              لیک چه سود، کاندر بیابان

              هول را باز دندان گشاده است.

                                                                باید این جام گردد شکسته.

              به که- ای نقشبند فسونکار!-

              نقش دیگر بر آری که شاید،

               اندر این پرده، در نقشبندی

               بیش از این نز غمت غم فزاید.

                                                                جلوه گیرد سپید، از سیاهی.


با ایستادن و بی حرکت ماندن کار به جایی نمیبری این صبر نیست این غفلت است این نخوت و افسردگی است که در پی اش غم و اندوه دارد.

اما وقتی در حرکت و جریان باشی دیگر معانی و زندگی برایت تغییر میکند و همه چیز شکلی نو به خود میگرد حتی اگر ویرانه باشد حتی اگر در نظر عموم شوم و نحس باشد معانی جلوه دیگر خود را به تو نشان خواهند داد

تو در عالم بی نهایت سیر میکنی هیچ چیز برای تو اگر بخواهی محدود نیست، پس تو هستی که با قدرت و اراده خویش جهانت را تغییر دهی و طرحی نو در اندازی. طراح زندگیت خودت هستی تو میتوانی نقش ها و تصاویر زیبا را در تابلو زندگیت داشته باشی و بالعکس ...

انتخاب با توست که در حالت سکون بمانی و بنگری و درد بکشی و یا در جریان باشی و با تمام سختی ها و مشقت ها لذت ببری.


 ناتل (از آبادیهای میان آمل و دیلمان ، واقع در یک منزلی آمل است)

نقشبند (نقاش . مصور)

افسانه

   شد زِ رَه کاروانِ طربناک

   جَرَسش را بجا ماند شیون.

آتشش را اجاقی که شد سرد.»

عاشق: «کوه­ها راست اِستاده بودند.

   درّه­ها همچو دزدان خمیده.»

افسانه: «آری ای عاشق! افتاده بودند

               دل ز کف­دادگان، وارمیده؛

                                                                داستانیم از آنجاست در یاد:

              هر کجا فتنه بود و شب و کین،

              مردمی، مردمی کرده نابود.

   بر سر کوه­های «کُپاچین»

   نقطه­ای سوخت در پیکر دود،

                                                                طفل بیتابی آمد به دنیا ...

              تا به هم یار و دمساز باشیم،

              نکته­ها آمد از قصه کوتاه.

              اندر آن گوشه، چوپانی زنی، زود

              ناف از شیرخواری ببرّید»

عاشق: «آه!

              «چه زمانی، چه دلکش زمانی!

               قصه­ی شادمانِ دلی بود،

               بازآمد سوی خانه­ی دل ...»

افسانه: «عاشقا! جغد کو بود، و بودش


همه چیز در هستی نمادین است تولد، مرگ، خنده، گریه ...

میتوان گفت همه چیز نیز به هم مرتبط است و هر چیز قبل از خلق و ایجادش سیری داشته و هیچ چیز یکجا و در یک چشم به هم زدن خلق نمیشود و ایجاد نمیشود و اتفاق نیز نمی افتد... و هر موضوع در پی موضوع دیگر می آید

حال انسان با احساسش به هر چیز رنگ میدهد و آن را زشت و زیبا میداند یا خوب و بد من از عالم ذهن بشر حرف میزنم نه ماده و واقعیت

حال اگر سیر درونی تو با سیر بیرونی ات در تضاد باشد دچار آشفتگی و تضاد میشوی و همه چیز در نظرت تلخ و بی رنگ است

انسان با تمام این توانایی ها خود را ناتوان میاید اگر این را در کلام بازگو نکند و حتی در عمل سعی در پنهان کردن آن داشته باشد اما سیر زندگی اش نشان دهنده این موضوع خواهد بود و ناخودآگاه آن را بروز میدهد

انسان ناتوان خود را دلبسته زندگی سطحی دنیا میکند و آنقدر عمیق در آن فرو میرود که وقتی با حقایق و واقعیات روبرو میشود آن را توهم میپندارد

حال را از دست میدهد و در پی گذشته خویش زندگی و خویشتنش را به قهقرا میبرد و هیچگاه خود را نمیبیند بلکه فقط دیگری اینجا تصمیم گیرنده وانتخاب کننده است و در نهایت مسبب همه چیز دیگری است و او نیر نقش قربانی را دارد و لذت میبرد

شاید هر کدام از پاراگراف ها متمایز از یکدیگر و بی ربط به نظر آیند اما با کمی تعمیق و پیگیری میتوان ربط آنها را جست و درک کرد

هیچ سوالی در هستی بی پاسخ نمیماند اگر جستجوگری خواهی یافت

افسانه

   حاصل زندگانی منم، من!

   روشنیّ جهانی منم، من!

   من، فسانه، دل عاشقانم،

   گر بود جسم و جانی، منم، من!

 

من گل عشقم و زاده­ی اشک!

   یاد می­آوری آن خرابه،

   آن شب و جنگل «آلیو» را

   که تو از کهنه­ها می­شمردی

   می­زدی بوسه خوبانِ نو را؟

زان زمان­ها مرا دوست بودی.»

عاشق: آن زمان­ها، که از آن به ره ماند

   همچنان کز سواری غباری ...»

افسانه: «تندخیزی که، رَه شد پس از او

              جای خالی نمای سواری

                                                                طعمه­ی این بیابانِ موحش ...»

عاشق: «لیک در خنده­اش، آن نگارین،

              مست می­خواند و سرمست می­رفت.

   تا شناسد حریفش به مستی،

   جام هر جای بر دست می­رفت.

                                                                چه شبی! ماه خندان، چمن نرم!»

افسانه: «آه، عاشق! سحر بود آندم.

   سینه­ی آسمان باز و روشن.


 عشق برای اهلش زیبایی و زندگی به ارمغان میاورد ولی برای آن کسان که به دنبال سبکسری هستند چیزی جز غم و اندوه ندارد. آه در پس آه از نهادشان بلند میشود و مدام افسوس زمان از دست رفته را میخورند و این ناتوانی آنان را نشان میدهد چون انسان توانمند و آگاه هیچگاه حسرت نمیخورد چون میداند قادر است که لحظات زیباتری نسبت به گذشته برای خود بسازد و به دنبال خاطره بازی نیست خاطره بازی یعنی به دنبال کهنگی و عقب ماندگی رفتن اگر اهل رشد باشی به خاطره کاری نداری خاطره فقط یادیست که در زمانش خودش تصویری نشان میدهد و بس . پس این تویی که به آن پر و بال میدهی و یا خیلی ساده از کنار آن میگذری، میتوانی متاسف برای امروزت و لحظات از دست رفته ات باشی  و یا شکرگزار لحظه اکنونت ...

همه چیز به تو باز میگردد تو خالق لحظات زندگی خود هستی

افسانه

   گوی در دل نگیرد کسش هیچ.

   ما که در این جهانیم سوزان

 

حرف خود را بگیریم دنبال:

   کی در آن کلبه­ها دگر بود؟»

افسانه: «هیچکس جز من، ای عاشق مست!

   دیدم آن شور و بشنیدی آن بانگ

   از بُن بام­هایی که بشکست،

روی دیوارهایی که ماندند ...

              در یکی کلبه­ی خُرد چوبین،

   طرف ویرانه­ای، یاد داری؟

              که یکی پیرزن روستایی

              پنبه می­رِشت و می­کرد زاری،

                                                                خامُشی بود و تاریکی شب ...

               بادِ سرد از برون نعره می­زد.

   آتش اندر دل کلبه می­سوخت.

   دختری نا گه از در درآمد

   که همی گفت و بر سر همی کوفت:

                                                                - « ای دل من، دل من، دل من!»

   آه از قلب خسته برآورد.

   در بَرِ ما درافتاد و شد سرد.

   این چنین دختر بیدلی را

   هیچ دانی چه زار و زبون کرد؟

                                                     عشق فانی­کننده، منم عشق!


ما همیشه وقتی با معانی جدید در زندگیمان روبه رو میشویم و نسبت به تمام چیزهایی که آشنایی با آن نداریم و جز محسوسات ما نیستند جبهه میگیریم و حالت تدافعی ما فعال میگردد آن را شوم ویران کننده ترسناک و مهیب میخوانیم و در اوایل هر چه بر سرمان بیاید مسببش را آن میدانیم و وای بر روزی که نخواهیم آن را بپذیریم به هر دلیلی که بیشتر مواقع هم همین اتفاق می افتد که هر چه هست به خاطر آن است و او شوم است ویران کننده و اگر بر مزاجمان خوش بیاید و با ما سازگاری داشته باشد اندگی اغراق چاشنی ان میکنیم و مدام بال و پرش میدهیم و میگوییم هر چه نعمت و شادمانی و خوشی است از اوست.

پس میبینیم به این ترتیب خیلی از مفاهیم و معانی که در هستی وجود دارد دستخوش احوالات متغیر و پرنوسان بشر شده و در فرهنگ و ادبیاتمان نیز رخنه کرده و جزئی از آدابمان شده است.

حیف از عشق حیف از محبت که این چنین دستمایه بشر قرار گرفته و در روزگار ما تنها ابزاری شده برای پیشبرد اهداف صواب و ناصواب ما...

و این خود رنجی بزرگ است که در پی اش هزاران زخم بر روح هستی میزند.  

مقصود از «علوم اسلامی» چیست؟

از علوم اسلامی میتوان تعاریف متفاوت و متعددی داشت.

-          علومی که موضوع و مسائل آن اصول یا فروع اسلام است و یا مسائلی که (یعنی قرآن و سنت) اصول و فروع اسلام به استناد آنها اثبات میشود. مانند: علم قرائن، علم تفسیر، علم حدیث، علم کلام نقلی و ...

-          تمامی علومی که ذکر شد مقدماتی دارند، که مقدمات آن نیز جزئی از مستندات محسوب میشود، (علومی که مقدمه تحصیل این علوم هستند از باب "مقدمه واجب" واجب است)

-          علومی که به نحوی جزء واجبات اسلامی است، یعنی علومی که تحصیل آن علوم ولو به نحو واجب کفایی (اگر یک نفر هم آن را انجام دهد از عهده بقیه ساقط میگردد) بر مسلمین واجب است.

با توجه به مطالب ذکر شده دانستن و شناختن اصول دین اسلام بر همه مسلمان واجب عینی (یعنی هر فرد شخصاً مکلف به انجام آن است) است و شناختن فروع آن، واجب کفایی است، یعنی شناختن قرآن و سنت هم واجب است زیرا بدون شناخت قرآن و سنت شناخت اصوصل و فروع اسلام غیر میسر است. این بدان معنی است که همواره باید کسانی در جامعه مجهز به این علوم و یا در حال گسترش و رشد آن باشند. در اساس نیازهای جامعه اصل و مرکز قرار دارد و رفع این نیازها واجب است مانند نیاز جامعه به دکتر و معلم و ... اسلام آنچه جامعه بدان نیاز دارد را به عنوان یک واجب کفایی میداند

اسلام دین جامع و همه جانبه است دینی نیست که فقط به امور سطحی و روزمره اکتفا کند بلکه دینی جامعه ساز است و به کهن و عمق مسائل میرود و آنها را مورد بررسی قرار میدهد.

مورد دیگر در توضیح علوم اسلامی میتوان علومی که در حوزه های فرهنگی اسلام رشد داشته اند را نیز نام برد مانند نجوم احکامی نه نجوم ریاضی و بعضی علوم دیگر تا جایی که به محاسبات ریاضی و مکانیسم آسمان (کسوف و خسوف) بر میگردد از نظر اسلام مباح است و آن حدود که از محاسبات ریاضی خارج و به روابط مرموز میان حوادث آسمانی می پردازد از نشر اسلام حرام است ولی هر در دامنه فرهنگ و تمدن اسلامی وجود داشته است.

فرهنگ اسلامی مانند یک موجود زنده فرهنگ های دیگر را در خود جذب و هضم میکند و موجودی تازه را به وجود می آورد و رشد این موجود زنده توسط پیامبر اسلام انجام شد.

کلیات علوم اسلامی به دو بخش علوم عقلی و علوم نقلی تقسیم میشود.

 

افسانه

   بعد از آن، مرد چوپان پیری

   اندر آن تنگنا جست خانه.

   قصه­ای گشت پیدا، که در آن

   بود گم هر سراغ و نشانه،

کرد از من درین راه معنی.

   کی ولی با خبر بود از این راز

   که بر آن جغد هم خواند غمناک؟

   ریخت آن خانه­ی شوق از هم،

   چون نه جز نقش آن ماند بر خاک،

هرچه، بگریست، جز چشم شیطان!»

عاشق: «ای فسانه! خسانند آنان

              که فرو بسته رَه را به گلزار.

   خس، به صدا سال طوفان ننالد.

              گل، ز یک تندباد است بیمار.

                                                                تو مپوشان سخن­ها که داری ...

               تو بگو با زبانِ دلِ خود،

-          هیچکس گوی نپسندد آن را-

   می­توان حیله­ها راند در کار،

   عیب باشد ولی نکته­دان را

                                                                نکته­پوشی پی حرف مردم.

   این، زبان دل افسردگان است،

   نه زبانِ پی نام­خیزان،


 

اگر درست باشی و درست عمل کنی یعنی به کارهایی که فکر میکنی درست است عمل کنی تنها همین کار اولین قدم میشود برای رسیدن و دستیابی به حقیقت یعنی تو به خوشایند و بدایند دیگری فکر نکنی تو خودت باشی و خودت رو زندگی کنی و این همان درست بودن است به مرور خویشتنت را تربیت کنی و خودت را شفاف سازی ...

بقیه همه ظواهر امر است و در سطح خبری نیست این مسائل سطحی است که ما درگیرش شده ایم و مدام در تقلا و تلاش بیهوده ایم برای هیچ که اگر معنا ذره ایی در زندگیمان جریان داشت چنین دچار وهم و نخوت و افسردگی نبودیم اگر رنجی هم بود در قلب و جانمان شاد بودیم

افسانه

   من ز دست و دل ز من رست،

                                                     رفتم و دیگرم تو ندیدی.

   ای بسا وحشت­انگیز شب­ها

   کز پس ابرها شد پدیدار

   قامتی که ندانستی­اش کیست،

   با صدایی حزین و دل­آزار

نام من در بُن گوش تو گفت ...

 

              عاشقا! من همان ناشناسم

              آن صدایم که از دل برآید.

   صورت مردگان جهانم.

              یک دمم که چو برقی سرآید.

                                                                قطره­ی گرمِ چشمی تَرم من.

               چه در آن کوه­ها داشت می­ساخت

   دست مردم، بیالوده در گل؟

   لیک افسوس! از آن لحظه دیگر

   ساکنین را نشد هیچ حاصل.

                                                                سال­ها طی شدند از پی هم ...

   یک گوزن فراری در آنجا

   شاخه­ای را زِ برگش تهی کرد ...

   گشت پیدا صداهای دیگر ...

   شکل مخروطی خانه­ای فرد ...

                                                     کلّه­ی چند بز در چراگاه ...


در ابتدا باید بگم فوق العاده زیباست این تشبیه ها و عباراتی که نیما در این شعر استفاده کرده و به زیبایی و مفهوم شعر بسیار کمک کرده، روحش شاد

این فراز و نشیب ها این اضطراب ها و تشویش ها و احساس حسرت و از دست دادن همه از حالاتی است که عشق موجب آن شده.

البته ناگفته نماند که گاهی به جای عشق توهم آن نیز میتواند دودمان انسان را بر باد دهد و خیلی از ما انسانها در جوامع امروز و یا حتی گذشته بر اثر توهم عاشق شدن و عشقی که به معشوق ذهنی خود داشتیم که هیچ صورت بیرونی نداشته و جلوه ای از آن قابل مشاهده نبود زندگی خود را باخته و حس قربانی بودن و شکست داشته ایم

باید میان ذهن و واقعیت تعادل برقرار کنیم تا بتوانیم به ثبات برسیم و از داشته هایمان لذت ببریم حتی با وجود سختی ها

افسانه

   گر مهیبم چو دیو صحاری،

   ور مرا پیرزن روستایی

   غول خواند ز آدم فراری،

زاده­ی اضطراب جهانم.

   یک زمان دختری بوده­ام من.

   نازنین دلبری بوده­ام من.

   چشم­ها پر ز آشوب کرده،

   یکّه افسونگری بوده­ام من.

آمدم بر مزاری نشسته.

 

              چنگ سازنده­ی من به دستی،

              دست دیگر یکی جامباده.

   نغمه­ای ساز ناکرده، سرمست،

               شد ز چشم سیاهم، گشاده

                                                                قطره قطره سرشک پر از خون.

               در همین لحظه، تاریک می­شد

   در افق، صورت ابر خونین.

   در میان زمین و فلک بود

   اختلاط صداهای سنگین.

                                                                دود از این خیمه می­رفت بالا.

   خواب آمد مرا دیدگان بست

   جام و چنگم فتادند از دست.

   چنگ پاره شد و جام بشکست،


وقتی به هر اتفاقی در زندگی با دید منفی و غرض ورزانه نگاه کنی و به عنوان یک قربانی وقایع را بررسی کنی تفسیری و تحلیلی بهتر از این نخواهی داشت همه چیز سیاه و تلخ و شوم است تو همواره در تنگنایی و همیشه باری به اندازه یک کوه بر دوش تو سنگینی میکند. همه مقصرند جز تو همه آسیب میزنند و تو تنها آسیب میخوری نقش خوبی است قابل ترحم و دلسوزی هستی. اما قابل احترام نه


لغتنامه دهخدا:

اختلاط (درهم شدن . امتزاج . اِلتباس . اِلتباک . آمیختن . درآمیختن)

 

افسانه

افسانه: «بس کن از پرستش- ای سوخته دل!-

   بس که گفتی دلم ساختی خون.

   باورم شد که از غصه مستی.

   هر که را غم فزون، گفته افزون!

عاشقا! تو مرا می­شناسی:

   از دل بی­هیاهو نهفته،

   من یک آواره­ی آسمانم.

   وز زمان و زمین بازمانده،

   هر چه هستم، برِ عاشقانم:

آنچه گویی منم، و آنچه خواهی.

 

              من وجودی کهن کار هستم،

              خوانده­ی بی­کسان گرفتار.

   بچه­ها را به من، مادر پیر

               بیم و لرزه دهد، در شبِ تار.

                                                                من یکی قصّه­ام بی­سر و بن!»

عاشق: «تو یکی قصه­ای؟»

افسانه:                   « آری، آری

   قصه­ی عاشق بیقراری.

   ناامیدی، پر از اضطرابی

   که به اندوه و شب زنده­داری

                                                                سال­ها در غم و انزوا زیست.

   قصه­ی عاشقی پر زِ بیمم


 افسانه یعنی در اصل نقش او که معشوق است همیشه غافل از عشق و محبت عاشق به خود است و در حیرت عشق عاشق به خود است و یا آن را انکار و یا فرافکنی میکند. اما عاشق همیشه عاشق است و معشوق برایش در همه حال معشوق است عمیقتر میشود اما کهنه نمیشود همیشه برایش تازگی دارد و این حس نو و رشد و آگاهی در عشق برای او تجلی میکند یعنی هستی در عشق برایش متجلی میشود و در نهایت در راه عشق یا برای عشق فنا میشود اما معشوق این چنین نیست او در ابتدا متحیر است اگر او نیز آگاه شود و تحیر بیرون بیاید عاشق میشود و او هم همین مراحل را طی میکند اگر نه در همین غفلت و حیرت میماند و یا این فشارها را تنها درد و غصه میپندارد و تاب نمی آورد و به قول خودش رها میشود و از قید غصه خود را آزاد میکند. عاشق پشتکار دارد مستمر جلو میرود کوتاه نمی آید صبور است اینها موهبت هایی است که عشق به او عطا کرده و عاشق ارزش آن را میداند و هر چه باشد تاب می آورد و خم به ابرو نمی آورد و در راه عشقش پایداری میکند و وفادار میماند. عشق پیچیده است و عاشق ...



لغتنامه دهخدا:

کهن کار (کهنه کار. باتجربه . که در کاری تجربه و سابقه(

افسانه

   دیده از سوز دل خواب رفته

   دل ز غوغای دو دیده رَسته،

باد سردی دمید از برِ کوه.

   گفت با من که: «ای طفل محزون!

   از چه از خانه­ی خود جدائی؟

   چیست گمگشته تو در این جا؟

   طفل! گل کرده با دلربائی

کُرگِویجی در این درّه­ی تنگ».

 

              چنگ در زلف من زد چو شانه

              نرم و آهسته و دوستانه.

   با من خسته­ی بینوا داشت

               بازی و شوخی بچگانه...

                                                                ای فسانه! تو آن بادِ سردی؟

              ای بسا خنده­ها که زدی تو

   بر خوشیّ و بدیّ گِل من.

   ای بسا کامدی اشک ریزان

   بر من و بر دل و حاصل من.

                                                                تو ددی، یا که رویی پریوار؟

   ناشناسا! که هستی که هر جا

   با من بینوا بوده­ای تو؟

   هر زمانم کشیده در آغوش،

   بیهشیّ من افزوده­ای تو؟

                                                     ای فسانه! بگو، پاسخم ده!»...  


نیما در بهت به سر میبرد یعنی این خاصیت عشق است که مست او شوی اما نیما مانند کسی است که خواسته ای داشته اما نمیدانسته که این خواسته چیست و وقتی برآورده و تامین شده در بهت چیستی خواسته خود مانده و آن را نمی فهمد این یعنی که این خواسته اندازه وجود او نبوده او باید سیرها میکرده و بعد عشق را تجربه میکرده نه اینکه با سر پر ز غرور و باد جوانی عشق این موهبت عظیم و گرانبها در نظر خود منفور و زشت کرده و دائم سختی ها و رنج های آن را میبیند در صورتی که عاشق هیچگاه به سختی راه و ناز و تنعم معشوق خویش کاری ندارد او تنها عاشقی میکند و بس

افسانه

   بلبل بینوا ناله می­زد.

   بر رخ سبزه، شب ژاله می­زد.

   روی آن ماه، از گرمی عشق،

   چون گل نار تبخاله می­زد.

می­نوشتی تو هم سرگذشتی...

   سرگذشت منی- ای فسانه!-

   که پریشانی و غمگساری؟

   یا دل من به تشویش بسته

   یا که دو دیده­ی اشکباری؟

یا که شیطان رانده ز هر جای؟

 

              قلب پر گیرودار منی تو

              که چنین ناشناسی و گمنام؟

   یا سرشت منی، که نگشتی

               در پیِ رونق و شهرت و نام؟

                                                                یا تو بختی که از من گریزی؟

              هر کس از جانب خود ترا راند

   بی­خبر که تویی جاودانه.

   تو که­ای؟- ای زِ هر جای رانده-

   با منت بوده ره، دوستانه؟

                                                                قطره­­ی اشکی آیا تو، یا غم؟

   یاد دارم شبی ماهتابی

   بر سر کوه «نوبُن» نشسته،


 اینجا عاشق سخن میگوید و افسانه مخاطب است.

این شور و التهابی که عاشق هر دم درگیر آن است و دائم د رحال انتقال این حس تشویش و اضطراب است و گیجی و گنگی که نسبت به موقعیت خود و حسی که به معشوق خود دارد و نمی فهمد که جایگاه عشق در زندگی او چیست و برای چه اصلا عاشق شده و این همان عشقی است که به دنبالش بوده. چون به نظر من عشق آن نهایت کمالی است که هر انسان به دنبال آن است و در یک چیز برای او تجلی میکند که وقتی در زندگی با آن مواجه میشود دیگر سر از پا نمیشناسد و تمام زندگی اش را وقف آن میکند و روز و شب و تلخی و شیرینی معانی دیگری از زندگی اش پیدا میکند ...

افسانه

   بر لب چشمه و رودخانه

در نهان، در نهان بانگ تو می­شنیدم.

   ای فسانه! مگر تو نبودی

   آن زمانی که من در صحاری،

   می­دویدم چو دیوانه، تنها،

   داشتم زاری و اشکباری،

تو مرا اشک­ها می­ستردی؟

 

              آن زمانی که من، مست گشته،

              زلف­ها می­فشاندم بر باد،

   تو نبودی مگر که همآهنگ

               می­شدی با من زار و ناشاد،

                                                                می­زدی بر زمین آسمان را؟

              در بر گوسفندان، شبی تار

   بودم افتاده من، زرد و بیمار؛

   تونبودی مگر آن هیولا،

   -آن سیاه مهیب شرربار-

                                                                که کشیدم ز بیم تو فریاد؟

   دَم، که لبخندهای بهاران

   بود با سبزه­ی جویباران

   از برِ پرتو ماه تابان،

   در بُنِ صخره­ی کوهساران

                                                     هر کجا، بزم و رزمی ترا بود.



نمیتوانم با این شعر به درستی که دلخواه خودم است ارتباط بگیرم و برداشت مطمئن و درستی از آن بنویسم ولی هر چه میخوانم به گیجی و مستی نیما در زمان گفتم این شعر بیشتر پی میبرم اینکه خودش را جای شخصیت های شعرش میبیند یا اینکه خودش یکی از همان شخصیت هاست را نمیدانم ولی هر چه هست تعابیر نو و زیبایی به کار میبرد


  لغتنامه دهخدا:

صحاری (جمع صحرا)

صحرا (دشت هموار، گشادگی فراخ بی­گیاه، بیابان، بر، هامون، زمین)